RAHUL
Doodsbang was ik, want ik was inmiddels illegaal en ik had geen idee van mijn rechten RAHUL

‘Bijna 1000 Nigeriaanse asielzoekers zijn vorig jaar uit opvang verdwenen. Signalen mensenhandel én babyhandel!'

Bijna duizend Nigeriaanse asielzoekers zijn vorig jaar spoorloos uit de Nederlandse opvang verdwenen: een explosieve stijging. Het aantal signalen van mensenhandel is groot en zelfs babyhandel is een serieus scenario. 

Dit blijkt uit onderzoek van Argos en NRC Handelsblad in het kader van Lost in Europe, een internationaal collectief van journalisten dat de verdwijning en uitbuiting van (minderjarige) asielzoekers onderzoekt. 

Argos en NRC hebben inzage gekregen in ruim honderd recente meldingen van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) over signalen van mensenhandel bij asielzoekers uit Nigeria, onder wie zwangere vrouwen. Uit cijfers die zijn verkregen met de Wet openbaarheid van bestuur blijkt dat Nigeriaanse asielzoekers massaal uit de opvang verdwijnen. 

Explosieve toename 
De meldingen over mensenhandel en verdwijningen hangen samen met een sterke groei van het aantal Nigeriaanse asielzoekers dat zich in Nederland meldt. Vorig jaar waren dat er 2.461. 

‘Valse aangiften?’
In 2019 verscheen er een artikel in NRC waarin de indruk werd gewekt dat er sprake zou zijn van valse aangiften door migranten en zaken zonder voldoende opsporingsindicaties. Directeur-bestuurder Ina (H.R.) Hut deed toen al een dringende oproep: ‘Voordat er allerlei verkeerde conclusies worden getrokken en verregaande maatregelen worden genomen, roep ik dringend op om een pas op de plaats te maken. Er zijn geen bewijzen dat er op grote schaal misbruik zou worden gemaakt van de Verblijfregeling. Het is een vermoeden en wordt niet gestaafd met feiten. Nader onderzoek hiernaar is dan ook nodig, voordat hierop wordt geacteerd. Al of niet slachtoffer van mensenhandel, sowieso zit er hoogstwaarschijnlijk een organisatie achter die aanzet tot deze praktijken. De modus operandi is vaak dezelfde, het is belangrijk dat we daar inzicht in krijgen, dus essentieel om in gesprek te gaan met deze migranten om het werkelijke verhaal boven water te krijgen. 

Mensenhandelnetwerken 
De meldingen vanuit het COA wijzen erop dat criminele Nigeriaanse organisaties meer voet aan de grond hebben gekregen in Europa. Veel van de onlangs verdwenen Nigerianen - zowel mannen als vrouwen - verklaren dat zij eerder zijn gedwongen tot prostitutie of drugssmokkel en -handel. In veel gevallen is dit in Italië of andere Europese landen gebeurd, maar sommige meldingen hebben ook betrekking op Nederland. Geregeld bedreigen mensenhandelaren in Italië de naar Nederland gereisde Nigeriaanse asielzoekers telefonisch of per app. Zij eisen dat de slachtoffers terugkeren of geld betalen. Het gaat dan om bedragen van tienduizenden euro’s die zij de mensenhandelaars verschuldigd zouden zijn voor de door hen gearrangeerde overtocht naar Europa. 

Landelijk officier van justitie mensenhandel Warner ten Kate herkent de signalen over Nigeriaanse asielzoekers die worden gedwongen tot seks en drugshandel. In landen als Italië zijn al langere tijd groepen actief als Black Axe en Vikings: criminele broederschappen met hun oorsprong in Nigeria. Ze houden zich bezig met afpersing, oplichting, drugs- en mensenhandel. Ten Kate ziet inmiddels ook in Nederland ‘uitlopers’ van dit soort organisaties. 

Vrees voor babyhandel 
Dat Nigeriaanse criminele activiteiten zich in toenemende naar Europa verplaatsen, is een van de redenen waarom Ten Kate zich extra zorgen maakt om een groep zwangere vrouwen. Hij bevestigt dat babyhandel voor de politie een serieus scenario is.  

De Nederlandse opsporingsdiensten zijn vanuit Nigeria gewaarschuwd voor mogelijke babyhandel. Ten Kate: ‘We hebben geluiden uit Nigeria dat daar zogenoemde babyfabrieken zijn, dat daar dus baby’s ter wereld worden gebracht die soms worden geadopteerd. En dat er vaak ook sprake is van illegale adoptie. Er zijn ook geluiden dat die baby’s mogelijk worden gebruikt in voodoorituelen. Het kan zijn dat zo’n baby wordt gedood’, aldus Ten Kate. 

‘We hebben in de loop van de jaren gezien dat Nigeriaanse criminele groeperingen geld proberen te verdienen hier in Europa en zeer vindingrijk zijn. En dat ze daar allerlei methodes voor inzetten, die ook heel ver gaan.’ 

De berichten van het COA ondersteunen een zorgwekkend scenario. Uit meldingen blijkt dat het merendeel van de zwangere vrouwen eerst in Italië verbleef en daar gedwongen in de seksindustrie werkte.

Het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel adviseert COA-medewerkers ondertussen alert te zijn op ‘uitingen bij (zwangere) Nigeriaanse asielzoekers die verband zouden kunnen houden met criminele groeperingen als Black Axe’. Het kan daarbij gaan om tatoeages, littekens of begroetingen. 

Een conferentie van Europol over de verdwijning van de zwangere vrouwen in maart ging vanwege de coronacrisis niet door maar zal in september alsnog plaatsvinden. 

Ina Hut: ‘Ik maak me grote zorgen om deze explosieve toename van verdwijningen. Ook bij CoMensha zien we over 2019 een ongekende toename van het aantal meldingen van Nigeriaanse slachtoffers van mensenhandel. Helaas merken we ook dat aangiften van Nigerianen vaak snel worden geseponeerd of dat Nigerianen niet worden geloofd. In de zaak Koolvis ging het om verdwijning van 51 Nigeriaanse meisjes en vrouwen uit de Nederlandse opvang, die slachtoffer waren van mensenhandel. Nu gaat het om het 20-voudige! De kans is aanzienlijk dat de vrouwen èn ook de baby’s worden verhandeld. Met de verdwijningen van Vietnamezen uit de opvang hebben we gezien hoe noodlottig dit voor sommige van hen is afgelopen. De staatssecretaris moet dit serieus oppakken. Hier moet echt diepgaand onderzoek naar plaatsvinden."

Lees het hele artikel op de site van Argos en luister zaterdag om 14.00 uur naar NPORadio1.