JILL
Het belangrijkste is dat ik mijn vertrouwen weer terug krijg JILL

Blog #2 - Een kijkje in de keuken van CoMensha



Deel 1: Een kleine impressie van een dag op de CoMensha-helpdesk

Het is tien over negen 's ochtends en de telefoon gaat. Eén van de twee medewerkers op de helpdesk neemt op. Pen en papier bij de hand, de computer aan. Goedemorgen, je spreekt met Hanneke de Jong van Team Mensenhandel en Mensensmokkel (TMM), politie Limburg1. We zitten hier bij een jonge vrouw van 19 jaar, Nederlandse nationaliteit. Er zijn duidelijke van signalen van mensenhandel. Mevrouw is niet veilig in Venlo en omgeving. Ze is erg emotioneel door wat ze heeft meegemaakt, en heel bang voor de verdachte die naar haar op zoek is. Willen jullie naar veilige opvang buiten Limburg gaan zoeken?

Na doorgevraagd te hebben naar het verhaal, de veiligheid en bijzonderheden (zoals een eventuele zwangerschap, verslaving en/of psychische problemen), bespreken we deze casus en dan begint het rondbellen. Waar is er een veilige en passende plek voor dit meisje? Eerst maken we een nieuw dossier aan in het cliëntvolgsysteem. Hier leggen we de informatie die we tot zover hebben verkregen in vast.

Advies voor een bezorgde burger
Tussendoor lezen we de nieuw binnengekomen mails. Naast bijvoorbeeld aanmeldformulieren van Politie en cliëntenlijsten van opvanginstellingen, krijgen we ook regelmatig berichten van bezorgde burgers. Zo schrijft een maatschappelijk werker uit Rotterdam ons over het jonge meisje dat hij begeleidt. Ze heeft geen vaste woon- of verblijfplaats, werkt al jaren zonder arbeidscontract. Eerst zei ze via een vriendin aan webcamwerk te zijn gekomen, maar later veranderde ze haar verhaal en zei ze modellenwerk te doen. Waar en voor wie ze precies werkt, kan ze niet vertellen. Het geld dat ze verdient moet ze grotendeels afstaan aan een vriend bij wie ze woont. Hij dreigt haar op straat te zetten en haar bij de politie aan te zullen geven. Ook is deze 'vriend' fysiek gewelddadig. Wat kunnen wij adviseren?

Gespecialiseerde opvang
Nu eerst terug naar het opvangverzoek. Er is haast bij, het meisje moet zo snel mogelijk naar een veilige omgeving worden gebracht. We denken aan een COSM. Deze categorale opvang voor slachtoffers mensenhandel is alleen bedoeld voor niet-Nederlandse slachtoffers in de bedenktijd van de B8.3 regeling2. Maar nu er sprake is van een direct veiligheidsrisico gaan we proberen of de opvang een uitzondering kan maken. De reguliere noodbedden en vrouwenopvanginstellingen zitten momenteel allemaal vol. Gelukkig is er plek in de COSM en mag ze komen. We schakelen DV&O in (vervoersdienst van het ministerie van V&J), zij zullen het meisje naar de opvang brengen. Vervolgens brengen we de opvang op de hoogte, zij gaan vast voorbereidingen treffen voor de aankomst. De twee COSM's voor vrouwelijke slachtoffers bieden gespecialiseerde hulpverlening en opvang. Bewoners volgen een dagprogramma en krijgen een persoonlijk begeleider. Zowel op psychologisch als op juridisch gebied wordt passende ondersteuning ingeschakeld. We kunnen er op vertrouwen dat het jonge meisje hier goed terecht komt.

Gevarieerde verzoeken
De telefoon blijft rinkelen. We spreken een advocaat over de juridische regeling voor buitenlandse slachtoffers; de B8.3 regeling, en het hieraan gekoppelde recht op opvang en hulpverlening. We leggen aan een COA-medewerker uit dat wij zelf geen opvanginstelling zijn, maar dat wij een coördinerende functie hebben en dat bijvoorbeeld de plaatsing in de COSM's via ons gaat. Ook de mails blijven binnendruppelen. We registreren verschillende aanmeldformulieren. Ook checken we cliëntlijsten van de opvanginstellingen: staan alle mogelijke slachtoffers al in ons systeem? Een verzoek om cijfermateriaal van een journalist mailen we door naar onze twee collega's die de rapportages maken en zo aard en omvang van mensenhandel in beeld brengen.

In gesprek blijven
De maatschappelijk werker uit Rotterdam adviseren we om met zijn cliënte in gesprek te gaan. Ziet zij het zitten om met de politie te praten over wat ze meemaakt? Ze is bang , maar mogelijk helpt het haar als ze weet dat er een speciaal team is dat dit soort meldingen onderzoekt. Dit team is erin getraind om met slachtoffers te spreken, hun verhaal aan te horen en informatie te geven over de mogelijke vervolgstappen. Om de stap naar de politie wat kleiner te maken stellen we voor om de hulpverlener en het meisje, als zij dit zelf wil, in contact te brengen met de zorgcoördinator mensenhandel in de regio. Deze gaat in gesprek met het meisje, stelt haar gerust, en kijkt samen met haar en de hulpverlener waar behoefte aan is. Ook kan ze eventueel ondersteunen in het contact met de politie.

Aan het eind van de dag maken we een overdracht voor de collega's van de volgende dag. Zij zullen checken of het Nederlandse meisje van 19 goed is aangekomen in de COSM. Ook zijn we benieuwd naar het meisje uit Rotterdam: zou ze al meer durven vertellen aan haar hulpverlener?

Lees in de volgende blog meer over Nederlandse slachtoffers van mensenhandel met multi-problematiek.

1 Namen zijn verzonnen en verwijzen niet naar bestaande personen. Beschreven casussen berusten op waargebeurde dossiers, maar zijn geen feitelijke weergave van de werkelijkheid
2 Lees in een van onze volgende blogs meer over de B8.3 regeling en de rechten van slachtoffers van mensenhandel in Nederland

Februari 2017
CoMensha | Mensenhandel in beeld
Erin van de Weijer, consulent aanpak mensenhandel