KIM
Ik stond onder druk van bedreigingen en mijn gevoel van schaamte was groot KIM

Column Ina Hut: 'Aanpak mensenhandel, de moraal uit het debat!'

De jongerenbeweging Exxpose wil dat betalen voor seks in Nederland strafbaar wordt. Met de petitie 'Ik ben onbetaalbaar'  die woensdag 10 april jl. is aangeboden aan de Tweede Kamer, hopen ze zowel het maatschappelijke als het politieke debat daarover op gang te brengen. Inmiddels hebben 40.000 mensen een handtekening gezet. Exxpose verwijst naar het zogenaamde ‘nordic model’. Dan zijn zowel sekskopers als derden die verdienen aan prostitutie strafbaar. Mensen in de prostitutie zijn niet strafbaar en wordt hulp geboden.
Uit evaluaties van landen waar dit model al is ingevoerd zou – aldus Exxpose - blijken dat door de vraag naar prostitutie aan te pakken minder mensen seks gaan kopen, het land minder aantrekkelijk wordt voor mensenhandelaren en minder mensen worden uitgebuit in de prostitutie. 

Alhoewel lovenswaardig dat deze jongeren zich het lot van (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel aantrekken, valt het mij op dat in het debat rondom prostitutie en mensenhandel vaak twee zaken door elkaar lopen. Zo ook hier. Enerzijds de misstanden in de prostitutie, prostitutie in relatie tot mensenhandel. Anderzijds het morele oordeel over prostitutie/sekswerk: Liefde en seks horen bij elkaar… Het zou je dochter maar zijn...  

Voorbij de polarisatie
Laat ik vooropstellen: ieder mens heeft recht op zijn eigen morele opvattingen. U heeft ze, ik ook. En het klopt, de seksindustrie is een kwetsbare sector voor mensenhandel. Maar we moeten niet de vergissing begaan om het debat over mensenhandel in de prostitutie te vermengen met het morele debat. Dat helpt de discussie met betrekking tot het aanpakken van mensenhandel niet en leidt alleen maar tot polarisatie.
Als je mensenhandel in de prostitutie wilt aanpakken, is het essentieel dat een ieder zich baseert op feiten en dat alle feiten op tafel komen en standpunten met betrekking tot prostitutie in dit debat ‘on hold’ worden gezet. 

Onderzoek naar de kwaliteit van studies mensenhandel in relatie tot prostitutie
Enkele jaren geleden (mei 2016) werden de uitkomsten gepresenteerd van het onderzoek ‘Aan de grenzen van het meetbare, de methodologische kwaliteit van internationale studies naar de omvang van aan prostitutie gerelateerde mensenhandel met nadruk op Noordwest Europa (mei 2016)’ (door onderzoekers van de Universiteit van Humanistiek en de Universiteit Utrecht, resp. Prof. Dr. Gerty Lensvelt-Mulders, Dr. Pien Bos, Dr. Peter Lugtig, Anne Elevelt en Anne Helms MA).
Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het WODC, het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De onderzoekers bestudeerden de kwaliteit van studies naar prostitutiebeleid en mensenhandelbeleid.
Aanleiding voor de literatuurstudie was een motie van Segers/Van der Staaij van de ChristenUnie/SGP, waarin gevraagd werd om een wetenschappelijke vergelijking te maken van het prostitutiebeleid tussen landen in Noordwest-Europa en het effect van dat beleid op de omvang van mensenhandel in de betreffende landen.  

Het onderzoek richtte zich specifiek op Nederland, België, Noorwegen, Zweden, Finland, Denemarken, Duitsland en Groot-Brittannië. Deze landen dekken samen de belangrijkste, voor vergelijkend onderzoek relevante, vormen van prostitutiebeleid, en hebben een infrastructuur die in principe het best mogelijke onderzoek naar de omvang van mensenhandel mogelijk maakt. Er werden 172 studies geïdentificeerd, de resultaten van 46 studies bleken gebaseerd op empirisch onderzoek. 

Invloed prostitutiebeleid op mensenhandel
Op basis van de in dit onderzoek beoordeelde studies bleek het niet mogelijk om valide uitspraken te doen over de invloed van beleid op de omvang van mensenhandel. In landen waar sprake is van regulatie vonden de onderzoekers geen overtuigende aanwijzingen voor het schaalmodel (mensenhandel neemt toe), noch voor het substitutiemodel (mensenhandel neemt af).
In landen waar sprake is van criminalisering van prostitutie vonden zij evenmin overtuigende aanwijzingen dat criminalisering leidt tot een verminderde vraag naar prostitutiediensten, noch aanwijzingen dat dit vervolgens leidt tot vermindering van de omvang van aan prostitutie gerelateerde mensenhandel.
De kwaliteit van de data waarop de omvangschattingen gebaseerd zijn, beoordeelden zij als niet goed genoeg voor het maken van valide schattingen.  

Aanbevelingen
Om in de toekomst beter inzicht te krijgen in de relatie tussen prostitutiebeleid en de omvang van mensenhandel, doen de onderzoekers een aantal aanbevelingen voor onderzoek. Zo kan het bestaande registeronderzoek sterk worden verbeterd door het synchroniseren van de nationale registers, waarbij ook internationale afspraken gemaakt moeten worden voor de verschillende definities van legale en illegale prostitutie, uitbuiting en mensenhandel. Ook is zogenaamd mixed-method onderzoek op regionale schaal zeer veelbelovend, en kunnen we meer doen met dataverzameling op het internet.  

Feiten!
De petitie van Exxpose lijkt vooral ingegeven te zijn door een moreel standpunt ten opzichte van prostitutie. En nogmaals, een ieder heeft recht op zijn of haar eigen morele standpunt. Maar om te beweren dat uit onderzoek blijkt dat minder mensen seks gaan kopen, het land minder aantrekkelijk wordt voor mensenhandelaren en minder mensen worden uitgebuit in de prostitutie, is niet gebaseerd op feitelijk onderzoek. Als we het debat over mensenhandel in relatie tot prostitutie op deze manier blijven voeren, dan blijft polarisatie op de loer liggen.  

Mijn oproep is dan ook om een gedegen onderzoek te laten uitvoeren, op feiten gebaseerd. Hierbij dient de vraag centraal te staan of decriminaliseren dan wel criminaliseren van prostitutie bijdraagt aan een afname of toename van mensenhandel. De 172 eerder genoemde onderzoeken blijken in ieder geval niet goed genoeg te zijn voor het maken van valide schattingen. De aanbevelingen van het onderzoeksrapport ‘Aan de grenzen van het meetbare‘  kunnen als basis dienen.  

Laten we het debat rondom mensenhandel scheiden van het morele debat! Graag minder polarisatie en meer dialoog tussen alle betrokkenen. Wij gaan graag in gesprek met sekswerkers, slachtoffers van mensenhandel, politieke partijen en andere betrokkenen.