KIM
Ik stond onder druk van bedreigingen en mijn gevoel van schaamte was groot KIM

Politie in Scandinavië rolt prostitutienetwerken op: ‘Voor het eerst zien we meer Oekraïense dan Roemeense vrouwen’

De Noorse en Zweedse politie hebben prostitutienetwerken ontdekt waarin de meeste vrouwen uit Oekraïne kwamen.

Een zwarte BMW rijdt zonder lichten door Finnskogen, een uitgestrekt bosgebied op de grens tussen Noorwegen en Zweden. Dan stopt de chauffeur, doet een zaklamp aan, volgt de weg een tijdje en loopt het bos in – buiten het zicht van bewakingscamera’s. Twintig minuten later komt hij terug met twee vrouwen, een uit Oekraïne en een uit Moldavië. 

Elke week worden er zo vrouwen naar Noorwegen gesmokkeld. In zowel Noorwegen als Zweden heeft de politie prostitutienetwerken ontdekt waarin de meeste vrouwen uit Oekraïne kwamen. Dat meldt de Noorse omroep NRK, die toegang kreeg tot foto’s en documenten die tonen hoe de politie de daders in de gaten hield. 

„Dit is de eerste keer dat we meer Oekraïense dan Roemeense vrouwen zien”, zegt de Zweedse politie-inspecteur en prostitutie-expert Simon Häggström, die betrokken was bij het onderzoek, tegen NRK. De toename van het aantal vrouwen uit dit land is volgens hem duidelijk te wijten aan de oorlog. De vrouwen uit dit onderzoek hadden geen asiel aangevraagd in de Scandinavische landen, maar zijn slachtoffer van mensenhandel, zo ziet hij.

Zweedse politie

Het netwerk in Noorwegen bestaat uit ongeveer tweehonderd Oost-Europese vrouwen en bestond ook al vóór de oorlog in Oekraïne. In een groot onderzoek naar seksuele uitbuiting ontdekte de Zweedse politie dat veel vrouwen rechtstreeks naar de grens met Noorwegen werden vervoerd, en waarschuwde daarop in de winter van 2021 haar Noorse collega’s. 

Hoeveel Oekraïense vrouwen er sinds de Russische invasie naar het land zijn gesmokkeld, is niet precies bekend. Volgens de politie woonden er op het moment van de inval meer dan honderd vrouwen in een gebouw in Oslo en hadden zij daar seks tegen betaling.

Een Oekraïense vrouw en haar Noorse echtgenoot worden verdacht van het leiden van dit prostitutienetwerk in Noorwegen. De slachtoffers werden online aangeboden. Potentiële klanten konden op een website foto’s bekijken, waarbij ze informatie kregen over de vrouwen en over de diensten en bijbehorende tarieven waarvan ze gebruik konden maken. 

In Zweden was Per-Anders Andersson, een hoteleigenaar dicht bij de Noorse grens, verrast dat er constant auto’s vol vrouwen kwamen, vertelt hij omroep NRK. Ze werden afgezet bij het hotel en een dag later opgehaald door een man. De vrouwen kwamen uit Oost-Europa en zeiden dat ze naar Noorwegen gingen, aldus Andersson.

In Zweden en Noorwegen is prostitutie illegaal. In Zweden zijn de klanten van prostituees strafbaar. 

„Vrouwen in een kwetsbare positie zijn vaak goedgeloviger”, weet Ina Hut, directeur van het landelijk Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel (CoMensha). In Nederland gaat het tot nu toe om een „handjevol meldingen” van seksuele uitbuiting van Oekraïense vrouwen. Hut verklaart dat onder meer door de alertheid van de opsporingsdiensten en de goede preventiecampagne. 

„We hebben samen met andere organisaties digitale flyers gemaakt met waarschuwingen: wees alert voor mooie praatjes, zorg dat vrienden en familie altijd weten waar je bent”, zegt Hut. 

Elders in Europa zijn volgens het Europese platform La Strada International tien officiële meldingen gedaan van seksuele uitbuiting van Oekraïense vluchtelingen, onder meer in Duitsland, België en Polen.

Topje van de ijsberg

Maar Hut denkt dat het echt probleem veel omvangrijker is: „Meestal zijn de meldingen die bij ons terechtkomen het topje van de ijsberg.” Vaak hebben de betrokken vrouwen niet meteen in de gaten dat het om mensenhandel gaat. Zo kan het lang duren voordat dit bij hulporganisaties op de radar komt. 

Hut verwacht dat er de komende tijd meer zaken uit Oekraïne naar buiten komen. De grootste groep buitenlandse slachtoffers van seksuele uitbuiting in Nederland komt uit Roemenië, gevolgd door Nigeria.

* Dit artikel verscheen eerder op de website van het NRC. Lees het artikel hier.