KIM
Ze hebben zich allemaal op afschuwelijke wijze aan mij vergrepen KIM

Slachtoffermonitor Mensenhandel 2015-2019 uitgebracht: reactie CoMensha op de drie aanbevelingen

‘We moeten ons ernstig zorgen maken om jonge Nederlandse slachtoffers van seksuele uitbuiting en buitenlandse slachtoffers van seksuele en criminele uitbuiting.’ In de Slachtoffermonitor mensenhandel 2015-2019 die vandaag is verschenen, concludeert Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen Herman Bolhaar opnieuw dat er structureel aandacht nodig is voor de meest kwetsbare slachtoffergroepen: ‘Anders bestaat niet alleen het gevaar dat we slachtoffers onvoldoende beschermen, maar ook dat we de daders onbedoeld in de kaart spelen.’

Reactie CoMensha 
CoMensha is blij met de oproep van de Nationaal Rapporteur. Het jaar 2019 laat een behoorlijke toename in het aantal slachtoffers van mensenhandel zien dat bij CoMensha werd geregistreerd. Maar het is een topje van de ijsberg. Werden er in 2018 ‘slechts’ 742 slachtoffers bij ons gemeld, in 2019 is dit aantal bijna verdubbeld naar 1372. Een enorme stijging die met name wordt veroorzaakt door een veel hoger aantal meldingen door de Politie en de zorgcoördinatoren. Het lijkt erop dat de te strikte interpretatie van de AVG voor de andere melders iets minder een drempel vormt dan in 2018 om bij CoMensha te melden. Ondanks die stijging hebben we nog lang niet alle slachtoffers in beeld. Schattingen lopen uiteen van 5000-7500 (de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen) tot circa 30.000 (andere organisaties). Dit geldt zowel voor jonge Nederlandse slachtoffers als alle andere slachtoffers en de verschillende uitbuitingsvormen.

Opvallende constatering is dat slachtoffers met de Nederlandse nationaliteit na jaren niet meer bovenaan staan, maar slachtoffers met de Nigeriaanse nationaliteit. In de media is gesuggereerd dat er veelal sprake zou zijn van valse aangiften. Reeds eerder hebben wij aangegeven dat er - voordat er vergaande conclusies worden getrokken -  gedegen onderzoek dient plaats te vinden naar de verhalen van de Nigeriaanse slachtoffers. Het is belangrijk dat we zicht krijgen op wie of wat hierachter zit.

Drie aanbevelingen  
De vorige Slachtoffermonitor mensenhandel betrof de periode 2014-2018. Deze dient als vertrekpunt voor de huidige monitor en aanbevelingen. Hieronder een reactie van CoMensha op de drie aanbevelingen. 

Verbeter het inzicht in het slachtofferschap van mensenhandel van buitenlandse slachtoffers met een Dublinstatus 

CoMensha onderschrijft deze aanbeveling. CoMensha heeft onder andere samen met het Strategische Overleg Mensenhandel (SOM) in aanloop naar het Algemeen Overleg van 3 juli 2019 specifiek aandacht gevraagd voor de wijziging van de Vreemdelingencirculaire. CoMensha maakt zich ernstige zorgen over de bejegening en de overdracht van buitenlandse slachtoffers van mensenhandel met een Dublin-claim naar het Dublin-land en was dan ook content dat de Tweede Kamer in juli 2019 een motie van Seegers en Buitenweg hieromtrent had aangenomen. Echter, tot op heden is er geen uitvoering gegeven aan de motie. Dit betekent dat er nog altijd geen verkenning is gestart naar de toedracht van de stijging in aangiften mensenhandel onder deze doelgroep en is er ook geen fenomeenonderzoek gestart. We dringen er dan ook op aan om serieus uitvoering te geven aan deze motie. 

Geef prioriteit aan de integrale aanpak van binnenlandse seksuele uitbuiting in de minder zichtbare sectoren en focus daarbij op de jonge slachtoffergroep 

CoMensha is in lijn met de Nationaal Rapporteur Mensenhandel van mening dat meer prioriteit moet worden gegeven aan jonge slachtoffers van mensenhandel. CoMensha is van mening dat de focus bij jongeren niet alleen op seksuele uitbuiting moet liggen, maar ook op criminele uitbuiting. Er is gelukkig steeds meer besef dat criminele uitbuiting onder minderjarigen voorkomt in Nederland en dat hierbij de kans aanwezig is dat uitbuitingsvormen in elkaar kunnen overlopen. Tegelijkertijd dienen we ook blijvende aandacht te houden voor de andere vormen van mensenhandel en de andere slachtoffergroepen. 
 
Voor wat betreft de jeugdzorgbranche heeft de commissie Azough waardevol onderzoek verricht in 2014-2015 en is er destijds een aantal handreikingen en instrumenten ontwikkeld als het gaat om seksuele uitbuiting van minderjarigen. Goede implementatie hiervan blijft wenselijk. In dit kader is CoMensha in 2018 met een project gestart in samenwerking met het Kenniscentrum LVB, Jeugdzorg Nederland en Nederlands Jeugdinstituut. Enerzijds ziet dit project op verbetering van signalering van mensenhandel binnen enkele jeugdhulpverleningsinstellingen en beoogt vanuit deze ervaring te komen met aanbevelingen voor het brede jeugdhulpveld. Anderzijds heeft het project tot doel inzichtelijk te maken hoe het verzamelen van data binnen de jeugdhulpverlening het beste kan worden vorm gegeven. Dit najaar zullen de resultaten worden gepresenteerd. 

Verbeter het inzicht in en de bewustwording over technologische ontwikkelingen die een rol spelen bij binnenlandse seksuele uitbuiting

CoMensha deelt de aanbeveling van de Nationaal Rapporteur dat inzet van technologie dringend gewenst is bij de aanpak van mensenhandel. Eerder heeft CoMensha hier al toe opgeroepen, mede naar aanleiding van een dreigingsanalyse van Europol. In de huidige tijd worden seksuele misdrijven ook op afstand gepleegd. Door de toename van het gebruik van internet, sociale media en smartphones zijn er meer mogelijkheden gekomen voor online seksueel contact. Tegelijkertijd zijn de mogelijkheden voor seksuele grensoverschrijding ook toegenomen. Denk hierbij aan het afdwingen van online seksuele interactie onder dreiging van openbaarmaking van seksueel beeldmateriaal (een vorm van sextortion) of het benaderen van kinderen voor seksuele doeleinden (grooming).

Met name kinderen zijn, gelet op hun leeftijd, in het bijzonder kwetsbaar voor online seksueel misbruik. Doordat kinderen op steeds jongere leeftijd een smartphone hebben kunnen zij gemakkelijker rechtstreeks worden bereikt zonder dat anderen dit merken. Het anonieme karakter van internet biedt extra mogelijkheden voor kwaadwillenden, omdat zij hun identiteit en leeftijd kunnen verhullen. Voorgaande maakt de slachtoffers ook extra kwetsbaar voor uitbuiting, altijd al, maar zeker ook ten tijde van Covid-19, waarbij meer mensen thuis en online werkzaam zijn.

Het beeld van 2019, jaarverslag CoMensha 
In augustus dit jaar verspreidde CoMensha Het beeld van 2019 vertrouwelijk onder haar stakeholders. Navolgend op de publicatie van de cijfers door de Nationaal Rapporteur Mensenhandel, is 'Het beeld van 2019' van CoMensha nu ook voor andere geïnteresseerden beschikbaar. 

In dit jaarbeeld gaat CoMensha in op de stijging van het aantal (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel die in 2019 bij CoMensha zijn gemeld. Het verschil in het aantal van 1372 over 2019, zoals door CoMensha gecommuniceerd, en de 1334 door de Nationaal Rapporteur, is te verklaren doordat de Nationaal Rapporteur (mogelijke) slachtoffers van seksuele uitbuiting die uitsluitend door de Koninklijke Marechaussee (KMar) bij CoMensha zijn gemeld, niet meeneemt. 

Klik hier voor het Jaarbeeld 2019 van CoMensha.