JILL
Het belangrijkste is dat ik mijn vertrouwen weer terug krijg JILL

Uitbuiting ‘achter de voordeur’ vraagt om gezamenlijke aanpak

Collega-organisatie Fairwork richtte zich de afgelopen drie jaar op het in beeld krijgen van kwetsbare, geïsoleerde slachtoffers van mensenhandel ‘achter de voordeur’ in Amsterdam. Denk hierbij aan sectoren als huishoudelijk werk, kinderoppas of in familiebedrijfjes. Vaak komen dader en slachtoffer in dit soort zaken uit dezelfde gemeenschap, en vaak uit dezelfde familie. Dat maakt zelfidentificatie en ontsnapping ingewikkeld. De uitkomsten gelden niet alleen voor onze hoofdstad en bevestigen des te meer dan signalering en het informeren over rechten belangrijke punten zijn in de aanpak tegen uitbuiting. 

Een selectie van de belangrijkste lessen: 

  • Slachtoffers van uitbuiting ‘Achter de voordeur’ herkennen zichzelf vaak niet als slachtoffer. Ze weten niet altijd dat wat zij doen ook werk is, kennen hun rechten niet of denken dat ze geen rechten hebben omdat ze geen geldige verblijfsvergunning hebben. 
  • Geef informatie op verschillende laagdrempelige manieren. Online informatieverspreiding, in verschillende talen, werkt goed om geïsoleerde mensen te bereiken, Informatieverspreiding door cultural mediators. 
  • Er zijn veel mensen en instanties die kunnen signaleren. Slachtoffers hebben vaak zelf informatie over andere mogelijke slachtoffers. Het interviewen van deze mensen loont; mensen die zelf zijn uitgebuit kunnen goed signaleren.
  • Sommige sectoren zijn in het bijzonder gevoelig voor uitbuiting achter de voordeur. Denk bijvoorbeeld aan situaties waarin mensen afhankelijk zijn van de baas voor huisvesting of een verblijfsvergunning, zoals bij (zorg)au pairs. Slachtoffers worden soms uitgebuit binnen de eigen familie, of eigen culturele groep. 
  • Veiligheid en bescherming zijn essentieel voor slachtoffers van uitbuiting om hulp te zoeken. Voor slachtoffers is het melden van hun uitbuiting een grote en risicovolle stap; ze verliezen daarmee hun werk en dus hun basisinkomen, vaak hun woonruimte, hun sociale netwerk of familie, en als ze ongedocumenteerd zijn worden ze vaak bedreigd met uitzetting. 

Aanbevelingen voor de toekomst:

  • Risicogroepen moeten duurzaam bereikt worden en geïnformeerd worden over hun rechten. Via online berichten, via voorlichting, of via anderen. Niet alleen in Amsterdam, maar ook daarbuiten, vooral in de vier grote steden. Want als mensen hun rechten en mogelijkheden kennen, kan dat voor een deel voorkomen dat zij in uitbuiting terecht komen.
  • Bij het bespreken van mensenhandel en uitbuiting (met hulpverleners of risicogroepen) moet altijd benadrukt worden dat dit ook achter de voordeur, in de privésfeer of binnen de eigen familie kan gebeuren. Niet alleen in Amsterdam, maar ook daarbuiten. Want er wordt niet vanzelfsprekend aan gedacht en zo kunnen we meer mensen ondersteunen.
  • Een breed veld waaronder gemeenteambtenaren, vrijwilligers van migrantenorganisaties en steunorganisaties voor migranten, hulpverleners en anderen die in contact kunnen komen met mogelijke slachtoffers moeten weten hoe en waar ze uitbuiting, ook achter de voordeur, kunnen signaleren. In Amsterdam en daarbuiten. Want we zien vaak dat vlak na een training signalen binnenkomen.
  • Structuren die afhankelijkheid kunnen faciliteren moeten goed gecontroleerd worden. Want daar zit een groot risico. Denk aan controle bij zorg aan huis via een PGB, of een au pair, of andere inwonende zorgwerkers. Deze zorgwerkers moeten goede informatie ontvangen over hun rechten en mogelijkheden voor ondersteuning. Want dat werkt preventief en zo kunnen we meer signalen binnen krijgen.
  • Er moet meer jurisprudentie komen op uitbuiting achter de voordeur, zodat het duidelijker wordt wanneer we casussen als mensenhandel kunnen labelen, en vooral ook wat de rol is van het element van dwang en afhankelijkheid hierin. Want meer jurisprudentie zal leiden tot meer vervolging van uitbuiters en betere bescherming van slachtoffers.
  • Tenslotte: het melden van uitbuiting en het vragen van advies en ondersteuning moet ten alle tijden veilig en laagdrempelig zijn en geen onderscheid maken in gender, verblijfsstatus, leeftijd, taal of culturele achtergrond. Dit moet goed gecommuniceerd en uitgedragen worden zodat men hier echt op kan vertrouwen. Want zo zullen meer mensen in uitbuiting zich melden en kunnen we meer mensen ondersteunen.

Lees alle resultaten op de site van Fairwork