KIM
Ik stond onder druk van bedreigingen en mijn gevoel van schaamte was groot KIM

Zorgdirecteur vervolgd voor uitbuiting kwetsbare cliënt: 'Als slavinnen behandeld'

Een voormalig directeur van een zorgboerderij wordt - bijna acht jaar na aangifte - vervolgd voor uitbuiting van een van haar cliënten. Het slachtoffer moest naar eigen zeggen fysiek zware arbeid verrichten en voelde zich zelfs gedwongen een keer mee te helpen met de SM-praktijken van haar zorgverlener. Naast de politie werden ook allerlei andere instanties op de hoogte gesteld, maar ze lieten haar stuk voor stuk in de kou staan. En dat gaat vaker mis. "Ik vrees dat deze zaak niet uniek is."

"Wij werden gewoon als slavinnen behandeld." Sonja Veltman en haar partner Margareth Plass winden er geen doekjes om. De vrouwen woonden ruim twee jaar op zorgboerderij De Vier Linden in Papenvoort. Ze vonden er onderdak. Maar ondanks dat de zorgboerderij 7000 euro per maand aan zorggeld voor Sonja ontving, kwam in de praktijk van goede zorg weinig terecht.

Sterker nog: nadat justitie eerst de zaak jarenlang opzij schoof heeft het gerechtshof nu bevolen dat zorgdirecteur Willy B. alsnog vervolgd moet worden voor uitbuiting. Bijna acht jaar nadat Sonja aangifte had gedaan en tal van instanties alarmerende meldingen over haar situatie hadden ontvangen. Willy B. spreekt de beschuldigingen tegen.

'Uitbuiting misselijkmakend'
"Ik vrees dat deze zaak niet uniek is", zegt Nationaal Rapporteur Mensenhandel Herman Bolhaar. Het feit dat geen van de gealarmeerde instanties, van politie tot inspectie, aanvankelijk echt tot op de bodem uitzocht wat er speelde, is volgens hem een groot probleem dat aangepakt moet worden. De rapporteur is de belangrijkste adviseur aan de overheid over de aanpak van uitbuiting.

"Ik hoop dat men hiervan schrikt. En dat we ervan leren. Deze zaak moet aanleiding geven om veel breder te kijken. Om open te staan voor een problematiek die helaas bij onze tijd past. Uitbuiting is ronduit crimineel en ronduit fout. Omdat het om de meest misselijkmakende manier gaat om kwetsbare mensen ondergeschikt te maken aan jouw verdienmodel. Het is moderne slavernij."

Volgens Bolhaar moeten partijen veel intensiever samenwerken en niet als eilandjes opereren. "Als je niet oppast dan kijkt iedere organisatie door zijn eigen rietje naar het probleem. De Arbeidsinspectie kijkt naar arbeidsverhoudingen. De brandweer kijkt naar brandgevaar. De hulpverlener kijkt naar de zorgaanbieder. En als je dan het grotere plaatje van de samenhang der dingen niet ziet, dan mis je dus de uitbuitingssituatie."

Directeur-bestuurder Ina Hut van het Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel Comensha onderschrijft de reactie van de Nationaal Rapporteur. "Het is helaas niet incidenteel dat er te weinig of zelfs geen onderzoek wordt gedaan naar meldingen van uitbuiting of dat deze te snel worden geseponeerd. We hebben het hier over kwetsbare personen van wie grof misbruik wordt gemaakt. Niets doen is wegkijken en dat kunnen we niet accepteren."

Weinig zicht
Door de beperkte aandacht en samenwerking komen veel zaken nooit aan het licht, volgens Bolhaar. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel heeft dan ook geen concrete cijfers over het aantal zaken van uitbuiting van cliënten van zorginstellingen. "Maar dat het voorkomt is evident." 

Ook Comensha heeft geen cijfers of concrete voorbeelden. Dat betekent niet dat het niet vaker voorkomt, stelt Hut. "Er vindt achter gesloten deuren veel plaats waar we weinig zicht op hebben." 

Vorig jaar bleek uit onderzoek van het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) dat bij een criminele zorginstelling in Twente kwetsbare cliënten in het kader van dagbesteding werden ingezet om hennep te knippen. Bolhaar: "We zien dat er dingen vermomd kunnen gaan achter goede bedoelingen. Daarmee moeten we niet generaliseren, maar het is wel opletten geblazen."

Lees het volledige artikel van RTL Nieuws hier