menu Steun ons
Kim
Kim  Mijn verhaal Ik stond onder druk van bedreigingen en mijn gevoel van schaamte was groot  
Steun de slachtoffers
Beleid woensdag 14 nov 2018

Reactie CoMensha programma ‘Samen tegen mensenhandel’: work in progress

Reactie CoMensha programma ‘Samen tegen mensenhandel’: work in progress
Op dinsdag 13 november jl. heeft staatssecretaris Mark Harbers, namens het kabinet, het programma ‘Samen tegen mensenhandel’ aangeboden aan de Tweede Kamer. In het programma staat omschreven wat het kabinet de komende periode voornemens is te doen in de strijd tegen mensenhandel. Het kabinet zet aanpak van mensenhandel hoog op de agenda en hanteert het uitgangspunt dat het probleem integraal en in gezamenlijkheid bestreden moet worden. CoMensha onderschrijft dat uitgangspunt van harte, vindt het programma een stap in de goede richting en is voorzichtig positief, maar vindt het belangrijk dat doelstellingen verder worden geconcretiseerd en dat er meetbare indicatoren worden geformuleerd. Tegelijkertijd een aantal aandachtspunten.

Bij de totstandkoming van dit programma was het gehele veld betrokken, zo zijn er onder leiding van het ministerie van Justitie en Veiligheid diverse workshops met ketenpartners georganiseerd en hebben er consultatierondes plaatsgevonden met ketenpartners uit de publieke en private sector. Ook is een groot deel van de aanbevelingen uit de Slachtoffermonitor, het GRETA-rapport en de Systeemanalyse Aanpak Mensenhandel in het programma meegenomen. Echter, niet alle feedback uit het veld is voldoende meegenomen.

Hoge prioriteit
Er werd lang uitgekeken naar een document waarin de ambities van het kabinet zouden worden opgetekend, mede gelet op de plek die de aanpak van mensenhandel in het regeerakkoord heeft gekregen. Het kabinet laat middels dit programma zien dat de aanpak van mensenhandel, één van de ernstigste en meest complexe vormen van ondermijnende criminaliteit, hoge prioriteit heeft.

Integrale aanpak
Het programma beschrijft een integrale aanpak van mensenhandel en steekt in op vijf ontwikkellijnen. Hiermee worden reeds in gang gezette en nog te ontwikkelen initiatieven ondergebracht in één programma. Er worden mooie stappen gezet, maar – zo stellen de betrokken ministeries terecht - het programma dient ook als work in progress te worden beschouwd. Het domein mensenhandel is immers continu in beweging en er dient ruimte te zijn om hierop in te spelen. Denk bijvoorbeeld aan nieuwe vormen van uitbuiting of nieuw handelswijzen van mensenhandelaren al dan niet via de digitale wereld.

CoMensha is voorzichtig positief over het programma, maar ziet wel een aantal belangrijke aandachtspunten:

Investeren in capaciteit
Zo dient de basis op orde te zijn, zowel qua capaciteit als qua kennisniveau. Zeer recentelijk nog werd duidelijk dat – ondanks alle hardwerkende rechercheurs - het aantal mensenhandel zaken dat door de politie wordt aangedragen bij het OM drastisch is gedaald, met een derde, zo ook het aantal veroordelingen. Dit wordt mede veroorzaakt door de hoge werkdruk bij de Politie en het OM. Dit gaat ten koste van mensenhandel. Maar ook kennis omtrent mensenhandel moet bij de opsporingsdiensten verbeterd en geborgd worden. In het programma worden daartoe stappen gezet, maar betere borging is noodzakelijk.
Het is dus tijd om extra te investeren in de Nationale Veiligheid en om prioriteiten anders te stellen. Zicht op aard en omvang van mensenhandel daalt, het aantal meldingen van mensenhandel bij CoMensha is de laatste jaren met een derde gedaald! Een keten is zo sterk als de zwakste schakel. Het programma doet goede aanzetten, maar inzichtelijk dient te worden hoeveel capaciteit nodig is bij de diverse opsporingsinstanties om de aanpak van mensenhandel volgens de taakstellingen vorm te kunnen geven.

Extra financiën
Extra financiën zijn noodzakelijk om de integrale aanpak van mensenhandel en de zorg voor slachtoffers op een adequate en zorgvuldige manier uit te voeren. CoMensha roept de Tweede Kamer dan ook op om dit bij begrotingsbehandeling een punt van aandacht te laten zijn.
  Extra financiën zijn noodzakelijk om de integrale aanpak van mensenhandel en de zorg voor slachtoffers op een adequate en zorgvuldige manier uit te voeren.”

Ina (H.R.) Hut, directeur-bestuurder CoMensha
  


Verdere uitwerking nodig
Het programma ‘Samen tegen mensenhandel’ dient met de ketenpartners, zoals de gemeenten, (jeugd)zorg- en opvanginstellingen, opsporingsdiensten en NGO's, verder uitgewerkt te worden in concrete doelstellingen en prestatie-indicatoren. Op initiatief van CoMensha heeft in september dit jaar een systeemanalyse van de basisaanpak mensenhandel plaatsgevonden, gefaciliteerd door TNO. Het programma refereert ook aan deze systeemanalyse mensenhandel. Ook nadere uitwerking van de systeemanalyse op diverse deelgebieden zoals hulpverlening, bewustwording en informatiedeling kan bij uitstek plaatsvinden binnen het programma.

Monitoring cruciaal
Ook is CoMensha van oordeel dat monitoring en sturing op resultaten cruciaal is en dat dit voortvarend opgepakt en geborgd moet worden. De staatssecretaris Mark Harbers heeft hierbij, als coördinerend bewindspersoon op dit dossier een cruciale rol. Daarnaast zou de Task Force Mensenhandel een belangrijke rol kunnen vervullen als het gaat om monitoring.

Meer zicht op mensenhandel door meldplicht
Een groot zorgpunt is dat we het zicht op aard en omvang van mensenhandel verliezen. De schattingen op jaarbasis van het aantal slachtoffers van mensenhandel in Nederland lopen uiteen van 6.250 (Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen) tot 30.000 (Global Slavery Index). De schattingen van het aantal slachtoffers liggen vele malen hoger dan het aantal (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel dat wordt gemeld bij CoMensha. In 2017 waren dat er 1.076: een topje van de ijsberg. Naar onze mening worden de belangen van slachtoffers gediend bij een wettelijke meldplicht voor overige melders, zoals zorgcoördinatoren, jeugdzorg- en jeugdbeschermingsinstellingen en gemeenten.
Door beter zicht te krijgen op aard en omvang van mensenhandel en op de modus operandi van de mensenhandelaren kunnen we in de toekomst nieuwe slachtoffers voorkomen. Dit is van een dermate zwaarwegend algemeen belang dat dit doorslaggevend dient te zijn bij de vraag of er wel of geen wettelijke meldplicht dient te komen voor overige aanmelders. CoMensha zal hier dan ook blijvend aandacht voor vragen.

  Door beter zicht te krijgen op aard en omvang van mensenhandel en op de modus operandi van de mensenhandelaren kunnen we in de toekomst nieuwe slachtoffers voorkomen. Dat is een zwaarwegend belang! Die meldplicht moet er komen.”

Ina (H.R.) Hut, directeur-bestuurder CoMensha
  


Rechten slachtoffer moeten centraal
Het programma zet meer in op de bestuursrechtelijke aanpak van mensenhandel. Hiermee lopen we echter het risico dat slachtoffers niet voldoende beschermd en ondersteund worden, zoals in het strafrecht wel het geval is. Dat is niet in het belang van het slachtoffer. Slachtoffers van mensenhandel dienen hoe dan ook beschermd te worden of ze nu wel of geen aangifte doen. Dit is een verplichting die voortkomt uit internationale verdragen en de EU Richtlijn mensenhandel.

Geen aandacht voor Caribische deel
Verder vinden wij het een gemiste kans dat het Caribische deel van het Nederlandse Koninkrijk geen aandacht krijgt in het programma. Zicht op aard en omvang van mensenhandel is er nauwelijks in dit onderdeel van ons Koninkrijk en de opvang van slachtoffers van mensenhandel is niet optimaal. CoMensha acht het wenselijk dat ook in dit deel van het Koninkrijk stevig wordt ingezet op preventie, opsporing, vervolging, hulpverlening en bescherming.

Nu doorpakken!
Het komt er nu op aan om door te pakken. CoMensha is als hét landelijk Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel nauw betrokken bij de uitvoering van activiteiten in het programma ‘Samen tegen mensenhandel’ en zal het verdere proces kritisch volgen, vanuit haar rol als NGO en vanuit haar rol als lid van de Task Force Mensenhandel.

Lees hier het programma 'Samen tegen mensenhandel' inclusief de bijlagen Systeemanalyse mensenhandel, de Slachtoffermonitor en het GRETA-rapport.

Klik hier voor het persbericht van de Rijksoverheid.
Ook de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen heeft een reactie op het programma gegeven.